Belle van Zuylen

Buste van Belle van Zuylen door Jean-Antoine Houdon, 1771

Op 20 oktober 1740 werd Isabelle Agneta Elisabeth van Tuyll geboren, beter bekend als de schrijfster Belle van Zuylen. Zij woonde tot haar 31e jaar in Slot Zuylen, doorgaans de winters uitgezonderd: die bracht de familie door in het grachtenpand aan de Utrechtse Kromme Nieuwegracht.

Brede belangstelling

Vergeleken met andere adellijke meisjes had Belle een brede belangstelling. Zij woonde colleges natuurkunde bij aan de Utrechtse Universiteit (want echt studeren mochten vrouwen niet) en volgde privé-lessen wiskunde. Naast schrijven, studeren en filosoferen hield zij zich bezig met tekenen, componeren en tuinieren.

Belles verlichte ideeën botsten vaak met de traditionele opvattingen van haar familie en stand. Ze ondervond dat al toen ze in 1762 haar eerste boek publiceerde: Le Noble, waarin ze satirisch de vastgeroeste gewoontes in het adellijke milieu beschreef. Toen bekend werd dat zijn dochter de auteur was van de anoniem gepubliceerde novelle, liet Belles vader de resterende exemplaren vernietigen om verdere schande te voorkomen.

Geheime liefde

Constant d'Hermanches (1722-1785) met twee jonge officieren

Ook over het huwelijk hield Belle er moderne ideeën op na. Zij drukte haar opvattingen kernachtig uit in een brief aan de Schotse schrijver James Boswell, die haar tevergeefs een aanzoek deed: "Ik heb geen talent voor ondergeschiktheid". Hij had aan hun huwelijk namelijk als voorwaarde gesteld dat Belle geen contact met andere mannen zou hebben zonder zijn toestemming. Dit was voor de druk corresponderende Belle geen optie. Zo schreef zij jarenlang brieven met haar 'geheime liefde' Constant d'Hermenches. Zij had hem ontmoet op een bal waar zij hém ten dans vroeg, maar haar ouders verboden haar de omgang, overigens niet onbegrijpelijk: hij was getrouwd en veel ouder dan Belle.

Zwitserland

Isabella Agneta Elisabeth van Tuyll van Serooskerken (1740-1805). Schilderij door Jens Juel

In 1771 trouwde Belle uiteindelijk met de Zwitser Charles-Emmanuel de Charrière, de voormalig huisleraar van haar broers. Vanwege zijn lagere adellijke status geen ideale keuze voor haar vader, maar wel een geletterd man die haar bovendien alle vrijheid liet. Kort na hun huwelijk in de kapel van Zuilen vestigden zij zich in Colombier bij Neuchâtel (Zwitserland). Daar heeft Belle het grootste deel van haar verdere leven gewoond en het merendeel van haar oeuvre tot stand gebracht, hoewel zij ook periodes in Genève en Parijs woonde. Het huwelijk bleef overigens kinderloos.

Internationaal

Omdat Frans de taal van de adel was en de internationale voertaal in haar tijd, schreef Belle al haar boeken in die taal. Dit had als voordeel dat zij door heel Europa kon worden gelezen. Internationaal is zij bekend geworden onder de naam Isabelle de Charrière. Na een periode van vergetelheid is de belangstelling voor Belle van Zuylen weer opgeleefd. De uitgave van haar Verzamelde Werken (in het Frans), een biografie en verschillende Nederlandse vertalingen maken haar oeuvre breed toegankelijk. In 2004 werd zij uitgeroepen tot grootste Utrechter aller tijden en in 2005 werd haar 200e sterfjaar uitgebreid herdacht.

Teksten van Belle van Zuylen op internet




 maandag 18 november 2013 Nieuwe vertaling 'De Edelman' van Belle van Zuylen
Nieuwe vertaling en begeleidend essay
 maandag 29 oktober 2012 Nieuwe brieven ontdekt van Belle van Zuylen
vier onbekende brieven opgedoken in het Nationaal Archief
 Portret Belle van Zuylen
Guillaume de Spinny, 1759
 Stoplap
Isabella Agneta Elisabeth van Tuyll van Serooskerken (Belle van Zuylen), 1758
 
 

terug naar
Bewoners
ga direct naar: